Pasmanteria: co to jest i jakie wyroby obejmuje

Znaczenie i pochodzenie słowa, poprawna odmiana, historia rzemiosła oraz wyroby zaliczane dziś do pasmanterii.

Aktualizacja 3 min czytania530 słów
Wąskie płaskie sznurki w kilku kolorach
Wyroby pasmanteryjne SPLOT-PAS

Pasmanteria (wyroby pasmanteryjne, dawniej pasamony) to wyroby włókiennicze służące do obszywania, zdobienia i wykańczania odzieży, tkanin dekoracyjnych i mebli: taśmy, tasiemki, lamówki, sznury, frędzle, gumy. Słownik języka polskiego PWN podaje też drugie znaczenie słowa: sklep, w którym sprzedaje się takie wyroby.

Pochodzenie słowa i odmiana

Wyraz wywodzi się z włoskiego passamano i francuskiego passement, którym nazywano ozdobne obszycia i wczesne koronki. Od tego samego rdzenia pochodzą dawne polskie nazwy: pasamon na wyrób i pasamonik na rzemieślnika. Wytwórców nazywano też szmuklerzami, od niemieckiego Schmuck, czyli ozdoba.

W dopełniaczu, celowniku i miejscowniku słowo ma dwa „i” na końcu: producent pasmanterii, w pasmanterii. Zapis „pasmanteri” jest błędny. W bierniku poprawna forma to pasmanterię, a przymiotnik brzmi pasmanteryjny.

Historia rzemiosła

Ozdobne taśmy i obszycia wytwarzano już w starożytności, a szczególne znaczenie miały w Cesarstwie Bizantyńskim. Od wczesnego średniowiecza zdobiono nimi szaty liturgiczne i stroje uroczyste, od XVII wieku także obicia mebli. Wyrabiano je z jedwabiu i nici metalowych, rzadziej z wełny, lnu i bawełny, najpierw techniką tabliczkową, a później na specjalnych krosnach pasamoniczych.

We Francji cech pasamoników powstał w XVI wieku, a tytuł mistrza wymagał siedmiu lat nauki. W Krakowie pamiątką po tym rzemiośle jest Baszta Pasamoników, której obrona w razie zagrożenia miasta należała do cechu. W XIX wieku moda na ozdobne obszycia wróciła, a ich produkcję przejęły fabryki. W Królestwie Polskim rozwijała się ona razem z przemysłem włókienniczym Łodzi, zaliczonej w 1820 roku do osad fabrycznych i nazywanej później polskim Manchesterem.

Co zalicza się do pasmanterii

Tradycyjne wyroby pasmanteryjne to między innymi:

  • taśmy tkane i tasiemki, gładkie lub wzorzyste;
  • borty i lamówki do obszywania brzegów;
  • galony, czyli taśmy z nicią metalową, zwykle srebrną lub złotą;
  • sznury ozdobne, sutasz i lacet, czyli tasiemka pleciona używana na sznurowadła;
  • frędzle, pompony i chwasty;
  • gurty, czyli mocne taśmy tapicerskie;
  • wstążki, koronki i guziki.

Współczesna pasmanteria przemysłowa obejmuje przede wszystkim wyroby użytkowe: taśmy odzieżowe i techniczne, gumy pasmanteryjne, sznurki i sznurowadła, lamówki oraz wszywki i metki. Ich wspólną cechą jest mała szerokość, od kilku milimetrów do kilkunastu centymetrów, oraz to, że stanowią część większego wyrobu: ubrania, buta, torby, mebla.

Kolorowe gumy dziane na szpulach
Gumy dziane na szpulach, przykład współczesnej pasmanterii użytkowej. Realizacja SPLOT-PAS.

Sklep, hurtownia i producent

W języku potocznym pasmanteria to najczęściej sklep z nićmi, guzikami i tasiemkami sprzedawanymi na metry lub sztuki. Hurtownia pasmanteryjna sprzedaje te same wyroby w większych opakowaniach, zwykle z magazynu. Producent pasmanterii wytwarza je na zamówienie, według specyfikacji odbiorcy: w ustalonej szerokości, kolorze, wzorze i w sposób przygotowany do dalszej produkcji. Pojęcia używane przy takich zamówieniach wyjaśnia Słownik pasmanterii i tekstyliów technicznych.

Najczęstsze pytania

Co to jest pasmanteria?

To wąskie wyroby włókiennicze do obszywania i wykańczania odzieży oraz mebli, na przykład taśmy, lamówki, sznurki i frędzle. Tak nazywa się też sklep z tymi wyrobami.

Jak się pisze: pasmanterii czy pasmanteri?

Poprawnie: pasmanterii, z dwoma „i” na końcu, na przykład „producent pasmanterii”.

Skąd pochodzi słowo pasmanteria?

Z włoskiego passamano i francuskiego passement, oznaczających ozdobne obszycia. Dawniej mówiono po polsku „pasamony”.

Czy guma i sznurowadła to pasmanteria?

Tak. Gumy, sznurki, sznurowadła i taśmy należą do współczesnej pasmanterii użytkowej.

Źródła

Przejdźmy od wiedzy do dobrej specyfikacji.

Opisz produkt, ilość i termin. Zespół SPLOT-PAS pomoże ustalić materiał, technologię i kolejne kroki.

Napisz zapytanie