Wszywki i metki odzieżowe: rodzaje, funkcje i historia

Od podpisu krawca do obowiązkowej informacji o składzie: czym jest wszywka, jak się ją wykonuje i co musi zawierać.

Aktualizacja 4 min czytania859 słów
Ciemna wszywka Pierre Martin z jasnym napisem, obramowaniem i rozmiarem 36
Wszywka żakardowa SPLOT-PAS

Wszywka odzieżowa (także: metka odzieżowa, etykieta wszywana) to niewielki element z tkaniny, taśmy lub innego elastycznego materiału, przyszyty na stałe do wyrobu tekstylnego. Zawiera nazwę marki, rozmiar, skład surowcowy, instrukcję konserwacji albo inne informacje o produkcie. W odróżnieniu od metki handlowej, czyli kartonowej zawieszki usuwanej po zakupie, wszywka towarzyszy ubraniu przez cały okres użytkowania. Zwykle umieszcza się ją w części niewidocznej podczas noszenia: przy karczku, w szwie bocznym lub w pasie.

Wszywka odzieżowa z tkanym wzorem wszyta wewnątrz odzieży w kratę
Wszywka żakardowa wszyta przy karczku koszuli. Realizacja SPLOT-PAS.

Funkcje wszywki

Wszywka wskazuje markę lub producenta i pozostaje na produkcie przez cały okres użytkowania. Podaje też informacje o wyrobie: rozmiar, skład włókien, kraj produkcji, numer partii i symbole konserwacji. W Unii Europejskiej oznaczenie składu surowcowego jest obowiązkowe dla wyrobów włókienniczych wprowadzanych do obrotu (zob. niżej).

Krótka historia metek z nazwą marki

Przez większość historii odzież szyto na miarę, a jej autor był znany klientowi osobiście, więc oznaczenie nie było potrzebne. Wszywka z nazwą twórcy pojawiła się, gdy projektanci zaczęli sprzedawać odzież pod własnym nazwiskiem. Za pioniera uważa się Charlesa Fredericka Wortha, angielskiego krawca działającego w Paryżu. W 1858 roku założył on dom mody i zaczął wszywać do sukien etykietę ze swoim nazwiskiem, podobnie jak artysta podpisuje obraz. Upowszechnienie metek ułatwiły w XIX wieku krosna żakardowe. Umożliwiały one tkanie napisów i znaków w wąskich taśmach, które cięto potem na pojedyncze etykiety (zob. Maszyna żakardowa).

W XX wieku doszedł obowiązek podawania składu surowcowego, a symbole konserwacji ujednolicono w międzynarodowym systemie GINETEX i normie ISO 3758.

Rodzaje wszywek odzieżowych

Metki do ubrań dzieli się według technologii wykonania, ponieważ to ona decyduje o trwałości, wyglądzie i możliwym poziomie detalu.

RodzajJak powstaje wzórCechyTypowe zastosowanie
Wszywka żakardowa (tkana)Logo i tło tworzą przędze przeplatane podczas tkania; wzór jest częścią struktury materiału.Najwyższa trwałość, wzór nie ściera się w praniu; ograniczona liczba kolorów; drobne detale wymagają odpowiedniej gęstości.Znak marki, rozmiar, nazwa kolekcji.
Metka drukowana (na taśmie satynowej, poliestrowej lub bawełnianej)Druk termotransferowy lub sitowy na gotowej taśmie.Dużo tekstu w małym formacie, niski koszt; nadruk może z czasem blednąć.Etykiety składu i konserwacji.
Wszywka sublimacyjnaBarwnik przenoszony z papieru transferowego w strukturę włókien poliestrowych pod wpływem temperatury.Pełna kolorystyka, przejścia tonalne i zdjęcia; wymaga jasnego, poliestrowego podłoża.Wielobarwne grafiki, krótkie serie promocyjne.
Chorągiewka (metka flagowa)Złożony odcinek taśmy wszyty w szew zewnętrzny, zwykle żakardowy.Widoczny akcent marki na zewnątrz wyrobu.Kieszenie, szwy boczne, torby, czapki.
Naszywki i emblematyHaft, żakard lub inne techniki na podkładzie tekstylnym.Element dekoracyjny, często większy niż metka.Odzież robocza, sportowa, mundury.

Szczegółowe porównanie żakardu i sublimacji zawiera artykuł Sublimacja na taśmach i smyczach. Opis technologii tkanych etykiet zawiera artykuł Etykiety żakardowe: jak powstaje tkana metka.

Wykończenie i sposób wszycia

Wygoda i wygląd wszywki zależą także od sposobu konfekcji. Najczęściej stosowane warianty to:

  • metka cięta prosto: przyszywana na czterech krawędziach, najprostsza w produkcji;
  • metka z podwiniętymi końcami: brzegi zagięte pod spód, przyszywana na krótszych bokach;
  • metka składana na pół (końce razem, tzw. pętla): wszywana w szew, często jako chorągiewka;
  • składanie typu Manhattan, V lub „wieszak”: warianty, w których pole widoczne i zapas na szew dobiera się do konkretnego miejsca wszycia.

Przy projektowaniu składanej metki trzeba rozróżnić trzy wymiary: całkowity, pole widoczne po złożeniu oraz zapas na szew lub podwinięcie. Logo musi zmieścić się w polu widocznym.

Wymogi prawne w UE: co musi znaleźć się na metce

Etykietowanie składu surowcowego wyrobów włókienniczych reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1007/2011. Wynika z niego m.in., że:

  • wyrób musi mieć oznaczony skład włókien, przy czym dozwolone są wyłącznie nazwy włókien wymienione w załączniku I (np. „poliester”, „elastan”, „bawełna”);
  • przy wyrobach wieloskładnikowych podaje się wszystkie włókna z udziałem procentowym w kolejności malejącej;
  • etykieta ma być trwała, czytelna, widoczna i łatwo dostępna oraz pewnie przymocowana;
  • w kraju sprzedaży oznaczenie musi być w jego języku urzędowym; w Polsce po polsku.

Symbole konserwacji (pranie, wybielanie, suszenie, prasowanie, czyszczenie profesjonalne) nie są w UE wymagane rozporządzeniem 1007/2011, ale stosuje się je powszechnie według systemu GINETEX / ISO 3758. Szerzej o tym w poradniku Etykiety pielęgnacyjne do odzieży.

Wszywki na zamówienie: co określa się w zapytaniu

Przy zamawianiu metek z logo do wszycia producent potrzebuje zwykle:

  1. pliku z logo, najlepiej wektorowego (PDF z tekstami zamienionymi na krzywe albo CorelDRAW);
  2. wymiaru metki i miejsca wszycia;
  3. kolorów tła i wzoru;
  4. sposobu cięcia i składania;
  5. liczby sztuk dla każdego wariantu (np. rozmiaru) i oczekiwanego terminu.

Wymiary, kontrast i czytelność znaku omawia poradnik Jak zaprojektować wszywkę żakardową.

Najczęstsze pytania

Czym różni się wszywka od metki?

W języku potocznym oba słowa oznaczają to samo. Ściśle biorąc, „metka” to każda etykieta z informacją o produkcie (także kartonowa zawieszka), a „wszywka” to metka przyszyta na stałe.

Która wszywka jest najtrwalsza?

Wszywka żakardowa, ponieważ wzór jest utkany z przędz, a nie nadrukowany na powierzchni. Nie ściera się więc w praniu.

Czy na metce musi być skład?

Tak. W UE wyroby włókiennicze muszą mieć oznaczony skład surowcowy zgodnie z rozporządzeniem (UE) nr 1007/2011, w języku kraju sprzedaży.

Czym jest wszywka sublimacyjna?

To metka z poliestru, na którą grafikę przenosi się metodą sublimacji. Pozwala to uzyskać pełną kolorystykę i przejścia tonalne, niedostępne w żakardzie.

Źródła

  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1007/2011 w sprawie nazw włókien tekstylnych oraz etykietowania wyrobów włókienniczych, eur-lex.europa.eu
  • Wikipedia, hasło „Metka (handel)”, pl.wikipedia.org
  • Wikipedia, hasło „Charles Frederick Worth”, en.wikipedia.org

Przejdźmy od wiedzy do dobrej specyfikacji.

Opisz produkt, ilość i termin. Zespół SPLOT-PAS pomoże ustalić materiał, technologię i kolejne kroki.

Napisz zapytanie