Materiały
Guma w oplocie i gumosznurek: budowa i zastosowania
Rdzeń z nitek gumowych w plecionej osłonie: jak zbudowany jest gumosznurek, co opisują jego parametry i gdzie się go stosuje.

Guma w oplocie to wyrób elastyczny zbudowany z rdzenia z nitek gumowych i osłony z przędzy. Najczęściej ma przekrój okrągły i wtedy nazywa się ją gumosznurkiem, gumą okrągłą albo linką elastyczną. Rozciąga się jak guma, a z zewnątrz wygląda i zachowuje się jak sznurek.
Dwa znaczenia tego określenia
W branży „guma w oplocie” oznacza dwie różne rzeczy. Pierwsza to gotowy sznur: wiązka nitek gumowych, na której pleciona jest osłona. Druga to pojedyncza nić elastyczna owinięta cienką przędzą. Takie nici są surowcem do gum tkanych, dzianych i żakardowych. Ich prototypem była przędza Lastex z 1931 roku, czyli rdzeń gumowy okryty nićmi bawełnianymi lub jedwabnymi. Dalsza część artykułu dotyczy gotowego sznura.
Budowa gumosznurka
- Rdzeń: jedna lub wiele nitek z kauczuku naturalnego lub syntetycznego. Od ich liczby i przekroju zależy siła, z jaką sznur wraca do długości wyjściowej.
- Oplot: osłona pleciona z przędzy bawełnianej, poliestrowej lub polipropylenowej. Chroni rdzeń przed ścieraniem i światłem, nadaje kolor i ogranicza maksymalne wydłużenie.
Podczas rozciągania oplot zaciska się na rdzeniu. Kiedy nitki oplotu się wyprostują, dalsze wydłużenie nie jest możliwe. Dzięki temu gumosznurek ma wyraźną granicę rozciągnięcia.
Okrągły i płaski
Wariant okrągły łatwo przechodzi przez przelotki, tunele i stopery. Wariant płaski powstaje, gdy nitki rdzenia leżą obok siebie w jednej warstwie. Układa się płasko na materiale i mniej uciska, dlatego stosuje się go przy elementach noszonych na ciele.
Parametry
| Parametr | Co opisuje |
|---|---|
| Średnica lub szerokość | Decyduje o tym, przez jakie przelotki i stopery sznur przejdzie. |
| Wydłużenie | O ile procent sznur rozciąga się do granicy wyznaczonej przez oplot. |
| Siła | Jak mocno sznur ciągnie przy określonym wydłużeniu. |
| Surowiec oplotu | Wpływa na chwyt, odporność na ścieranie, wodę i światło. |
| Kolor i wzór | Jednolity albo z kontrastową nitką w oplocie. |
Zastosowania
- Odzież: ściągacze kapturów, dołu kurtek i nogawek, zwykle ze stoperem.
- Kaletnictwo i galanteria: zamknięcia teczek i notesów, uchwyty i mocowania w torbach i plecakach.
- Obuwie: sznurowadła elastyczne, które nie wymagają wiązania.
- Akcesoria: maseczki, opaski, zawieszki.
- Sprzęt turystyczny i transport: linki mocujące bagaż, zwane ekspanderami.
Mocne linki tego typu znane są pod angielską nazwą bungee cord. Słowo to odnotowano po raz pierwszy w 1938 roku, przy opisie startu szybowców z użyciem liny gumowej.
Zakończenia i łączenie
Koniec gumosznurka zabezpiecza się przed rozplataniem przez zgrzanie, założenie końcówki lub wszycie. W odzieży najczęściej wszywa się go w szew albo zamyka stoperem i końcówką. Odcinki łączy się w pętle zszyciem, zaciskiem albo zgrzewem. Rodzaje końcówek opisuje artykuł Aglet, czyli końcówka sznurowadła, a formy dostawy artykuł Konfekcjonowanie taśm, gum i sznurków.
Najczęstsze pytania
Co to jest gumosznurek?
To sznurek elastyczny: rdzeń z nitek gumowych w plecionym oplocie z przędzy, najczęściej o przekroju okrągłym.
Do czego służy oplot?
Chroni rdzeń przed ścieraniem i światłem, nadaje kolor i wyznacza granicę rozciągnięcia.
Gdzie stosuje się gumę w oplocie?
W ściągaczach odzieży, w kaletnictwie, w elastycznych sznurowadłach, maseczkach i linkach mocujących.
Czym różni się gumosznurek płaski od okrągłego?
Okrągły łatwiej przechodzi przez przelotki i stopery. Płaski układa się na materiale i mniej uciska.
Źródła
- Wikipedia, hasła „Bungee cord” i „Lastex”, en.wikipedia.org