Materiały
Aglet, czyli końcówka sznurowadła
Skuwka, która chroni koniec sznurówki przed strzępieniem: pochodzenie nazwy, historia, materiały i sposób produkcji.

Aglet (również aiglet, po polsku skuwka sznurowadła albo końcówka sznurówki) to niewielka, sztywna osłona na końcu sznurowadła, troczka lub sznurka. Chroni włókna przed rozplątywaniem się i ułatwia przewlekanie przez oczka, dziurki i tunele. Współczesne aglety są najczęściej z tworzywa sztucznego, rzadziej z metalu.
Pochodzenie nazwy
Słowo „aglet” pochodzi od starofrancuskiego aguillette (aiguillette), zdrobnienia od aguille (aiguille), czyli „igła”. To z kolei wywodzi się od łacińskiego acus, „igła, szpilka”. Aglet zamienia miękki koniec sznurka w rodzaj tępej igły. Pokrewnym słowem jest akselbant (fr. aiguillette), ozdobny sznur mundurowy zakończony metalowymi skuwkami.
Historia
Najstarszy znany but skórzany, odkryty w jaskini Areni-1 w Armenii (ok. 3500 lat p.n.e.), był ściągany rzemieniem przewleczonym przez nacięcia w skórze. Ötzi, człowiek z lodowca (ok. 3300 lat p.n.e.), miał w butach sznurki z łyka lipowego. Rzymianie wiązali obuwie szerokimi rzemieniami zaczepianymi o haczyki i oczka.
Zanim upowszechniły się guziki, odzież spinano sznurkami i wstążkami przewlekanymi przez otwory. Ich końce zakuwano w ozdobne skuwki z metalu, szkła lub kamienia, czasem w kształcie drobnych figurek. Zamożni Rzymianie mieli podobno aglety z mosiądzu lub srebra. Z XVI wieku pochodzą złote aglety odnajdywane w Anglii. Noszono je parami jako ozdobę kapeluszy i kaftanów. O „agletowej lalce” wspomina też Szekspir w Poskromieniu złośnicy.

Za twórcę współczesnego sznurowadła z twardą końcówką uznaje się angielskiego wynalazcę Harveya Kennedy’ego, który według źródeł opatentował je w 1790 roku. Około 1840 roku pojawiły się buty z dziurkami wzmocnionymi metalowymi pierścieniami (oczkami). Razem z agletami znacznie ułatwiło to sznurowanie, choć sznurowadła upowszechniły się na dobre dopiero w XX wieku.
Rodzaje agletów
| Rodzaj | Wykonanie | Cechy |
|---|---|---|
| Plastikowy (acetatowy) | Taśma z tworzywa, najczęściej z octanu celulozy, owijana wokół końca sznurowadła i zgrzewana ciepłem. | Najpopularniejszy; przezroczysty lub barwiony; lekki, tani w produkcji seryjnej. |
| Metalowy | Zaciskana tulejka z mosiądzu, miedzi, stali lub aluminium. | Trwały, dekoracyjny; może mieć grawerowane logo; stosowany w obuwiu premium i odzieży. |
| Z tworzywa wtryskowego / gumowy | Końcówka formowana na sznurku. | Często w sznurkach do bluz i kapturów; różne kształty. |
| Zatopiony | Koniec sznurka syntetycznego stopiony lub nasączony żywicą. | Rozwiązanie najprostsze, mniej estetyczne. |

Dlaczego acetat?
Octan celulozy to termoplastyczne tworzywo otrzymane po raz pierwszy w 1865 roku przez francuskiego chemika Paula Schützenbergera. Łatwo łączy się pod wpływem ciepła i nacisku, nie pleśnieje i jest hipoalergiczny. Te cechy sprawiają, że folia acetatowa dobrze nadaje się na aglety. Maszyna owija koniec sznurowadła taśmą z tworzywa, a następnie ciepło lub środek chemiczny stapia folię, która wiąże się ze sznurkiem i z samą sobą. Powstaje gładka, sztywna i przezroczysta skuwka. Z tego samego tworzywa wykonuje się m.in. oprawki okularów.
Jak powstaje sznurowadło z agletem
- Plecenie: sznurowadła okrągłe i płaskie powstają zwykle na plecionkarkach (maszynach plecionkarskich) z bawełny lub poliestru, czasem z rdzeniem.
- Cięcie na odcinki o zadanej długości.
- Zakuwanie: na oba końce nakłada się aglet o długości dobranej do średnicy sznurka i oczek w produkcie.
- Kontrola i pakowanie w pary, wiązki lub zestawy pod linię montażową producenta obuwia czy odzieży.

Długość sznurowadła a liczba par oczek
Orientacyjne długości sznurowadeł według liczby otworów (dane poglądowe; właściwą długość ustala się dla konkretnego modelu i sposobu sznurowania):
| Liczba otworów | Długość sznurowadła |
|---|---|
| 4 | 75–85 cm |
| 6 | 100 cm |
| 8 | 120 cm |
| 10 | 130 cm |
| 12 | 150 cm |
| 14 | 180 cm |
| 16 | 200 cm |
Najczęstsze pytania
Jak nazywa się końcówka sznurówki?
Aglet (aiglet), po polsku także skuwka sznurowadła.
Z czego robi się aglety?
Najczęściej z folii acetatowej (octan celulozy) zgrzewanej na sznurku, a także z metalu (mosiądz, aluminium, stal) albo z tworzyw formowanych wtryskowo.
Czy aglet może mieć logo?
Tak, najczęściej metalowy (grawer, tłoczenie). Logo można też umieścić na samym sznurowadle, w splocie lub nadrukiem.
Jak dobrać długość agletu?
Do średnicy sznurka i oczek w produkcie. Za krótki aglet słabo usztywnia koniec, a za długi utrudnia przewlekanie przez gęsto rozmieszczone oczka.
Źródła
- Wikipedia, hasło „Skuwka sznurowadła”, pl.wikipedia.org
- Wikipedia, hasła „Aglet” i „Shoelaces”, en.wikipedia.org, en.wikipedia.org
- Wikipedia, hasło „Sznurowadło”, pl.wikipedia.org
- Wikipedia, hasło „Cellulose acetate”, en.wikipedia.org
- Zdjęcia: złoty aglet, The Portable Antiquities Scheme / The Trustees of the British Museum, licencja CC BY-SA 2.0; trzy aglety, Ian W. Fieggen, licencja CC BY-SA 3.0 (zmniejszone)