Etykiety żakardowe: jak powstaje tkana metka

Wzór utkany z przędz zamiast nadruku: budowa metki żakardowej, etapy produkcji i czynniki, od których zależy jej cena.

Aktualizacja 4 min czytania853 słów
Próbka żakardowa z niebieską falą i widoczną strukturą tkaniny
Próbka żakardowa SPLOT-PAS

Etykieta żakardowa (metka żakardowa, wszywka żakardowa, metka tkana) to etykieta, w której napis, logo lub wzór powstaje podczas tkania z kolorowych przędz i jest częścią struktury tkaniny. Nazwa pochodzi od mechanizmu żakardowego, wynalezionego na początku XIX wieku przez Josepha Marie Jacquarda. Pozwala on sterować każdą nitką osnowy osobno (zob. Maszyna żakardowa). W handlu spotyka się też zapisy „metki zakardowe”, „wszywki zakardowe” i „etykiety jacquard”. Wszystkie oznaczają ten sam produkt.

Jak powstaje wzór w tkaninie

Tkanina składa się z dwóch układów nitek: osnowy, biegnącej wzdłuż, i wątku, przeplatanego w poprzek. W zwykłym krośnie grupy nitek osnowy podnoszą się według stałego, powtarzalnego schematu, dlatego wychodzi prosty splot: płócienny, skośny lub atłasowy. Mechanizm żakardowy unosi każdą nitkę osnowy niezależnie. Dzięki temu w każdym rzędzie wątku można zdecydować, który kolor przędzy znajdzie się na wierzchu. Rząd po rzędzie powstaje obraz złożony z „pikseli” przeplotu.

W metce żakardowej tło tworzy zwykle osnowa w jednym kolorze. Wzór budują wątki w kilku kolorach, wyciągane na lico tam, gdzie mają być widoczne, i ukryte na spodzie w pozostałych miejscach. Dlatego rewers metki jest „negatywem” lica, a liczba kolorów wątku jest ograniczona.

Wielokolorowa wszywka żakardowa z ornamentem, napisem SPLOT i adresem strony producenta
Wielokolorowy wzór żakardowy: każdy kolor to osobna przędza wątku. Realizacja SPLOT-PAS.

Proces produkcji krok po kroku

  1. Analiza grafiki. Projekt (najlepiej wektorowy) sprawdza się pod kątem wymiaru, grubości linii i wielkości liter. Zbyt drobne elementy upraszcza się, bo najmniejszy możliwy detal zależy od gęstości tkania (zob. Jak zaprojektować wszywkę żakardową).
  2. Program tkacki. Grafikę przekłada się na mapę przeplotów: dla każdego punktu określa się, która przędza jest na wierzchu. Dawniej tę informację zapisywano na kartach perforowanych, dziś jest to plik dla elektronicznej maszyny żakardowej.
  3. Dobór przędz. Kolory dobiera się z wzornika przędz. Kolor marki podany w Pantone lub CMYK odwzorowuje się możliwie blisko, ale przędza zawsze wygląda nieco inaczej niż druk czy ekran.
  4. Tkanie. Etykiety tka się jako taśmę z wieloma powtórzeniami wzoru obok siebie lub jedno za drugim.
  5. Konfekcja. Taśmę tnie się na pojedyncze metki, a krawędzie zabezpiecza przed strzępieniem. Metki pozostawia się płaskie albo podwija i składa (zob. artykuł Wszywki i metki odzieżowe).
  6. Kontrola i pakowanie. Porównuje się je z zatwierdzonym wzorem lub próbką.

Rodzaje splotów etykiet żakardowych

W branży etykiet wyróżnia się zwykle trzy rodzaje konstrukcji, różniące się gęstością i wyglądem:

KonstrukcjaCechyKiedy się sprawdza
Damask (wysoka gęstość)Cienka poliestrowa przędza, bardzo gęsty przeplot, ostre krawędzie liter, miękki i cienki chwyt.Małe litery, drobne logo, metki premium.
TaftaGrubsza przędza, mniejsza gęstość, wyraźna faktura.Proste znaki, większe formaty, niższy koszt.
SatynaBłyszczące, gładkie lico.Efekt połysku, odzież elegancka i bielizna.

Producenci często upraszczają ten podział do wariantu standardowego i premium. Premium oznacza wyższą gęstość i staranniej dobraną przędzę, co daje lepszą czytelność detalu.

Wykończenie krawędzi

  • Krawędź tkana: brzeg powstaje już podczas tkania wąskiej taśmy; jest najmiększy i nie drapie.
  • Cięcie na gorąco: rozgrzany nóż stapia brzeg włókien syntetycznych.
  • Cięcie ultradźwiękowe: drgania o wysokiej częstotliwości zgrzewają brzeg cieńszą, bardziej miękką linią niż cięcie termiczne.

Rodzaj krawędzi ma znaczenie przy metkach stykających się ze skórą, np. przy karku czy w bieliźnie.

Od czego zależy cena metek żakardowych

Etykiety żakardowe nie mają uniwersalnego cennika, bo koszt jednostkowy wynika z kilku zmiennych naraz:

  • wymiar metki: większa powierzchnia to więcej przędzy i więcej czasu pracy krosna;
  • gęstość splotu: wariant premium tka się wolniej;
  • liczba kolorów: każdy dodatkowy kolor wątku zwiększa złożoność;
  • konfekcja: cięcie, podwijanie i składanie to osobne operacje;
  • wielkość serii: przygotowanie programu i maszyny to koszt stały, który przy większym nakładzie rozkłada się na więcej sztuk; dlatego cena za sztukę spada wraz z nakładem;
  • próba: opcjonalna, ale przy złożonej grafice zmniejsza ryzyko.

Metki żakardowe w małych ilościach

Ze względu na koszt przygotowania produkcji wielu producentów ustala minimalny nakład w sztukach. Małe marki odzieżowe zamawiają jednak często kilkadziesiąt lub kilkaset metek na start. Alternatywą dla minimum w sztukach jest minimalna wartość zamówienia: klient zamawia dowolną liczbę metek, a próg dotyczy kwoty.

Zastosowania

Etykiety żakardowe stosuje się w odzieży (znak marki, rozmiar), obuwiu (wszywki w języku buta), czapkach, torbach, akcesoriach i tekstyliach domowych. Tą samą techniką żakardową wykonuje się też taśmy żakardowe z logo, gumy żakardowe i emblematy. W strukturę metki można też wpleść kod QR.

Dwie białe wszywki żakardowe z czarnymi kodami QR
Kody QR utkane w strukturze wszywki. Realizacja SPLOT-PAS.

Najczęstsze pytania

Czym różni się wszywka żakardowa od drukowanej?

W żakardowej wzór jest utkany z przędz i nie ściera się. W drukowanej farba leży na powierzchni taśmy, co pozwala zmieścić więcej drobnego tekstu, ale jest mniej trwałe.

Ile kolorów może mieć metka żakardowa?

Zwykle kilka: tło z osnowy i kilka kolorów wątku. Dokładną liczbę ustala się dla konkretnego wzoru i wymiaru.

Jaki plik przygotować?

Najlepiej wektorowy PDF z tekstami zamienionymi na krzywe lub plik CorelDRAW. Do rozpoczęcia rozmowy wystarczy jednak samo logo lub opis.

Czy kolor metki będzie identyczny z kolorem marki?

Kolor dobiera się z wzornika przędz możliwie blisko wzorca, ale przędza w splocie zawsze wygląda nieco inaczej niż druk lub ekran. Dlatego przy kolorach firmowych warto zamówić próbkę.

Źródła

Przejdźmy od wiedzy do dobrej specyfikacji.

Opisz produkt, ilość i termin. Zespół SPLOT-PAS pomoże ustalić materiał, technologię i kolejne kroki.

Napisz zapytanie