Technologie
Druk sublimacyjny: na czym polega i gdzie się sprawdza
Barwnik, który pod wpływem ciepła wnika we włókno poliestru: przebieg procesu, podłoża i ograniczenia.

Druk sublimacyjny (sublimacja) to technika, w której barwnik pod wpływem wysokiej temperatury przechodzi z papieru transferowego w głąb włókien poliestrowych. Barwnik staje się częścią włókna, więc nadruku nie czuć pod palcami, nie pęka on i nie spiera się w praniu.
Co to jest sublimacja
W fizyce sublimacją nazywa się przejście substancji ze stanu stałego bezpośrednio w gazowy, z pominięciem ciekłego. Proces odwrotny to resublimacja. Znanym przykładem jest suchy lód, czyli zestalony dwutlenek węgla, który pod normalnym ciśnieniem sublimuje w temperaturze −78 °C.
Nazwa techniki druku pochodzi od założenia, że barwnik zachowuje się tak samo. Później wykazano, że częściowo przechodzi on przez fazę ciekłą, dlatego ściślejszym określeniem jest dyfuzja barwnika. Nazwa „sublimacja” pozostała jednak w użyciu.
Jak przebiega proces
- Grafikę drukuje się w lustrzanym odbiciu na papierze transferowym, tuszami sublimacyjnymi w kolorach CMYK.
- Papier przykłada się zadrukowaną stroną do materiału.
- Prasa termotransferowa lub kalander dociska oba arkusze w temperaturze około 195–215 °C.
- Barwnik przenika do włókien poliestru i zostaje w nich po ostygnięciu.
Efekt zależy od trzech parametrów: temperatury, czasu i docisku. Dobiera się je do podłoża, dlatego przed serią wykonuje się próbę na docelowym materiale.
Krótka historia
Technikę datuje się na rok 1957. Najpierw stosowano ją w przemysłowym druku tkanin. Druk cyfrowy na papierze transferowym upowszechnił ją w reklamie, odzieży sportowej i produkcji gadżetów.
Podłoża i ograniczenia
- Najlepszy efekt daje tkanina ze 100% poliestru. Na mieszankach barwi się tylko poliester, więc kolory są bledsze.
- Czysta bawełna nie przyjmuje barwnika sublimacyjnego.
- Tusze są przezroczyste, dlatego podłoże musi być białe lub bardzo jasne. Na ciemnym materiale nadruk nie będzie widoczny.
- Barwnik lekko się rozchodzi we włóknie, więc krawędzie są minimalnie mniej ostre niż w druku bezpośrednim.
- Przedmioty twarde, takie jak kubki czy blacha aluminiowa, wymagają fabrycznej powłoki poliestrowej.
Sublimacja, termotransfer i żakard
| Technika | Gdzie jest kolor | Możliwości | Ograniczenia |
|---|---|---|---|
| Sublimacja | We włóknie poliestrowym. | Pełny kolor, gradienty, zdjęcia, powtarzalny wzór na całej szerokości. | Tylko jasny poliester. |
| Termotransfer (folia flex) | W warstwie folii wgrzanej na powierzchnię, w temperaturze 120–150 °C. | Działa na bawełnie, poliestrze i mieszankach, także ciemnych. | Każdy kolor wycina się osobno, bez gradientów. Folię czuć pod palcami. |
| Żakard | W przędzy, z której utkano wzór. | Najwyższa trwałość, wzór po obu stronach wyrobu. | Kilka kolorów, bez przejść tonalnych. |
Wybór między sublimacją a żakardem przy taśmach i smyczach opisuje poradnik Sublimacja na taśmach i smyczach. Budowę wzoru tkanego wyjaśnia artykuł Maszyna żakardowa.
Sublimacja na wąskich wyrobach
Na taśmach, gumach i sznurowadłach druk sublimacyjny wykonuje się w sposób ciągły, z roli na rolę. Wzór ma określony raport, czyli długość, po której się powtarza. Projekt musi uwzględniać szerokość taśmy, marginesy i miejsce późniejszego cięcia. Na gumach sprawdza się dodatkowo, jak nadruk wygląda po rozciągnięciu.

Najczęstsze pytania
Na czym polega druk sublimacyjny?
Grafikę drukuje się na papierze transferowym, a następnie w temperaturze około 200 °C przenosi na poliester. Barwnik wnika we włókna i zostaje w nich na stałe.
Czy sublimację można wykonać na bawełnie?
Nie. Barwnik sublimacyjny wiąże się tylko z poliestrem lub powłoką poliestrową.
Czym różni się sublimacja od termotransferu?
W sublimacji kolor jest we włóknie i nie tworzy wyczuwalnej warstwy. W termotransferze na powierzchnię materiału wgrzewa się folię, którą czuć pod palcami.
Dlaczego podłoże musi być białe?
Tusze sublimacyjne są przezroczyste i nie zawierają bieli, więc kolor tła prześwituje przez nadruk.
Źródła
- Wikipedia, hasła „Druk sublimacyjny” i „Sublimacja”, pl.wikipedia.org
- Wikipedia, hasła „Dye-sublimation printing” i „Heat transfer vinyl”, en.wikipedia.org